Totalitaire nachtmerrie wordt werkelijkheid: nieuwe inlichtingenwet geeft AIVD vrijbrief om ALLES en IEDEREEN te bespioneren

In dit artikel:

Forum voor Democratie-Kamerlid Pepijn van Houwelingen waarschuwt voor de voorgestelde Wet bescherming nationale veiligheid door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wbnv). Volgens hem en journalist David Boerstra leidt de wet tot een vergaande uitbreiding van de bevoegdheden van de AIVD en MIVD en tot een verzwakking van de democratische controle.

De kritiek wordt onder meer onderschreven door Bert Hubert, voormalig AIVD-medewerker en oud-toezichthouder bij de Toetsingscommissie Inzet Bevoegdheden. Op zijn blog noemt hij volgens het artikel verschillende problematische onderdelen van het wetsvoorstel. Zo zouden de diensten bulkdata een jaar mogen bewaren en die termijn onbeperkt kunnen verlengen. Ook zouden ze datasets en locatiegegevens kunnen aankopen die eerder via hacks of op illegale markten zijn verkregen. Critici vrezen dat daardoor ook gegevens van onschuldige burgers in overheidssystemen terechtkomen.

Daarnaast zou de wet het mogelijk maken om journalisten, advocaten en Kamerleden heimelijk af te luisteren. De rechtmatigheid daarvan zou achter gesloten deuren worden getoetst, zonder dat de betrokkenen worden geïnformeerd of beroep kunnen instellen. Volgens Van Houwelingen kan dit de controle op de oppositie en de bescherming van journalistieke bronnen ondermijnen.

Ook het toezicht op de geheime diensten staat ter discussie. Bestaande toezichtsorganen zouden worden samengevoegd, het aantal toezichthouders zou met ongeveer 30 procent afnemen en ministers zouden tijdens een crisis de externe controle kunnen uitschakelen en eigen toezichthouders kunnen aanwijzen. De auteurs leggen daarbij een verband met het referendum uit 2018, waarin kiezers zich uitspraken tegen ruime bevoegdheden om communicatie massaal te verzamelen en te bewaren.

De ministerraad zou het wetsvoorstel op 28 augustus hebben goedgekeurd. Tot 11 oktober kunnen burgers reageren via een openbare internetconsultatie. Daarna gaat het voorstel naar de Raad van State en vervolgens naar het parlement. De genoemde bezwaren zijn afkomstig van tegenstanders van de wet; het artikel bevat geen reactie van het kabinet of een onafhankelijke beoordeling van de claims.